Wat is de Bibliotheek op school Plus?

Aanpak voor effectief leesonderwijs

De Bibliotheek op school Plus is een aanpak waarbij een basisschool samen met de Bibliotheek werkt aan effectief leesonderwijs. Om een start te maken met deze aanpak is een tweejarig verandertraject ontwikkeld, gebaseerd op het boek Rijke Taal (Smits en Van Koeven, 2022). Getrainde schoolbegeleiders begeleiden het verandertraject. De Bibliotheek op school Plus is bedoeld voor groep 4 t/m 8, en is een specifieke manier om het programma de Bibliotheek op school in te vullen.

Belangrijke elementen binnen de aanpak

In de klas:

• Leesonderwijs verbinden met brede wereldoriëntatiethema’s.
• Dagelijks voorlezen van zorgvuldig gekozen goede jeugdboeken, passend bij een thema (6-8 weken) en gekoppeld aan denken, schrijven en spreken.
• Dagelijks vrij lezen in een zelf gekozen boek uit het passende boekenaanbod van de school en/of bibliotheek.

In de school:

• Vier studiebijeenkomsten voor leerkrachten en leesmediaconsulenten, gevolgd door observaties en uitwisselingsgesprekken.
• Voortdurend aandacht voor borging van de veranderingen in het leesonderwijs en de bijpassende manier van werken.
• Opzetten van een leesteam dat als kartrekker fungeert.

Centrale rol jeugdboeken

Het leesonderwijs ontwikkelt zich gedurende het verandertraject van een apart vak naar een verbindend onderdeel van taal- en wereldoriëntatieonderwijs. Jeugdboeken worden ingezet om woordenschat op te bouwen, brede kennis te ontwikkelen en taalvaardigheid te vergroten. De zorgvuldig gekozen jeugdliteratuur wordt gekoppeld aan denken, schrijven en spreken. Dit ondersteunt het leerproces van de leerlingen én het handelen van de leerkracht richting effectief leesonderwijs. De aanpak de Bibliotheek op school Plus is daarmee in lijn met de kerndoelen Nederlands.

De Bibliotheek op school Plus is evidence informed

De aanpak de Bibliotheek op school Plus is gebaseerd op het gedachtegoed van het boek Rijke taal (Smits en Van Koeven, 2022). In dit boek komt op een toegankelijke manier samen wat we weten uit onderzoek over taalontwikkeling en leesonderwijs. Belangrijke pijlers voor effectief leesonderwijs zijn onder meer een integrale aanpak (dus niet het geïsoleerd oefenen van afzonderlijke taalvaardigheden), een thematische, kennisintensieve opzet en het werken met rijke boeken en teksten.

Werken met een leesteam

De school stelt bij de start een leesteam samen. Daarin werken in ieder geval de schoolleider, de IB’er/KC’er lees-/taalcoördinator van de school en de leesmediaconsulent van de bibliotheek samen om het veranderingsproces in de school te begeleiden, te stimuleren, te monitoren en te borgen. Dit leesteam zorgt ervoor dat studiedagen gepland worden, dat veranderingen gefaciliteerd worden, dat de randvoorwaarden in orde zijn, dat leerkrachten ervaringen kunnen uitwisselen en dat er vanaf het begin borgingsafspraken worden gemaakt die passen bij de situatie van de school. Uiteraard speelt de schoolleider hierin een grote rol.

Onderwijs ontwikkelen met het team

Ook het leerkrachtenteam werkt samen. Leerkrachten stemmen keuzes over bijvoorbeeld brede thema’s, voorleestitels of tekstsets met elkaar af, bereiden gezamenlijk een thema voor en wisselen ervaringen uit. Zij worden hierbij ondersteund door de leesmediaconsulent van de Bibliotheek, en tijdens het tweejarig verandertraject door de schoolbegeleider. De leesmediaconsulent vervult een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de nieuwe leescultuur, het verrijken van de leesomgeving en het adviseren over het werken met boeken in de klas passend bij het thema. Leesmediaconsulenten volgen een scholing voor het werken binnen de Bibliotheek op school Plus.

Onderzoek

In de periode 2024 – 2028 lopen er twee onderzoeken naar de Bibliotheek op school Plus: een implementatieonderzoek en een effectstudie. Het implementatieonderzoek, onder een kleine pilotgroep, heeft als doel: standaardisering en verbetering van de aanpak de Bibliotheek op school Plus. Het effectonderzoek richt zich enerzijds op het leerkrachthandelen in de klas en anderzijds het leesgedrag, de leesattitude en de leesresultaten van leerlingen. De resultaten van de effectstudie worden in de loop van 2028 verwacht.

Education Lab NL, een samenwerkingsverband van onderzoekers van Universiteit Maastricht en de Vrije Universiteit Amsterdam, voert beide onderzoeken uit.